Australië, fascinerend wijnland

Impressie van de reis door de wijnstreken van Australië, gemaakt in augustus 2005 door Martijn van de Crommenacker van Restaurant Imko’s en Paul Op ten Berg (verslag).

Vierendertig wijnbedrijven bezoeken in 3 weken, dat is geen sinecure. Maar de geweldige voorbereiding van en begeleiding door het AWBC (Australian Wine & Brandy Corporation) zorgde voor een feilloos verloop van deze ontdekkingsreis. Want voor ons beiden was dit het eerste bezoek aan Australië. Veel over gehoord en gelezen, al de nodige wijnen geproefd, maar nooit eerder bezocht.

Vooroordelen
We gingen dan ook op weg met een bepaald beeld, dat tijdens de reis echter voortdurend moest worden bijgesteld. Zwaar, alcoholisch, weinig terroir, overdreven houtgebruik, geen finesse en te weinig zuren maakten vrijwel altijd plaats voor elegant, evenwichtig, volop terroir, intelligent houtgebruik, verfijning en veelal een uitstekende zuurgraad. Kortom, Australië maakt momenteel wijnen met een stijl en balans die in Europa zeer gewild is.

Honderden wijnen
Honderden wijnen stonden op ons te wachten tijdens de reis. Wij bezochten achtereenvolgens de staten New South Wales (Lower en Upper Hunter Valley, Victoria (Geelong – Bellarine Peninsula, The Grampians, Yarra Valley en King Valley), South Australia (McLaren Vale, Barossa Valley, Clare Valley, Adelaide Hills en Coonawarra) en Western Australia (Margaret River, Geographe en Swan District).

NEW SOUTH WALES

Lower Hunter Valley
Dit wijngebied ligt 250 km ten noorden van Sydney, reden genoeg om er vanuit deze stad met een binnenlandse vlucht naar toe te gaan. Lower Hunter ligt circa 75 m boven de zeespiegel en Upper Hunter circa 250 m. Ertussen kronkelt de Hunter River en de zee is niet al te ver verwijderd. Het gebied kent met 740 mm (Lower Hunter) en 620 mm (Upper Hunter) per jaar vrij veel neerslag, driekwart ervan valt bovendien in het groeiseizoen. Maar soms kan de thermometer ’s zomers gedurende enkele dagen 45º C aangeven.
In de Hunter Valley is ruim 2.500 ha aan witte druivenrassen geplant, tegenover ruim 1.500 ha aan rode. Van de witte druiven nemen Chardonnay en Sémillon de belangrijkste plaatsen in, bij de rode is dat Shiraz. Behoudens een enkele uitzondering levert Cabernet Sauvignon in Hunter wat minder goede wijn op.

Sémillon
Het is verbazingwekkend hoe prachtig de Sémillons van Hunter zijn. Maar deze wijnen krijgen in de Nederlandse restaurants bij lange na niet de aandacht die ze verdienen. Het wordt hoogtijd dat hier een doorbraak komt. Het zijn gastronomische wijnen par excellence, vooral bij vis, schaal- en schelpdieren en bij de Aziatische keuken. Sémillon is de Montrachet van Hunter Valley. Het is een fenolisch vroeg rijpende, kritische druif die gevoelig is voor oxidatie. Een goede Sémillon behoudt bij de juiste opslag zijn groengouden keur nog jaren. Sémillon kan voortreffelijk rijpen en een opmerkelijke leeftijd bereiken, daarbij evaluerend van knisperende frisse citrus naar geroosterde honingtonen. Winemaker Ian Riggs van Brokenwood vertelde dat hij een Sémillon 1944 van Mount Pleasant proefde die nog uitstekend was. Handmatige pluk is bij Sémillon een must en de wijnen krijgen in Hunter geen houtopvoeding.

Tyrrell’s Wines HYPERLINK “http://www.tyrrells.com.au” www.tyrrells.com.au
Opgericht in 1850 door de Engelse emigrant Edward Tyrrell, is dit bedrijf uitgegroeid tot een van de boegbeelden van de Australische wijnwereld. Traditie en moderne technologie gaan bij dit familiebedrijf samen. Zo begon bij Tyrrell’s de zegetocht van Chardonnay over Australië met de Pinot Chardonnay Vat 47 uit het oogstjaar 1971, de eerste commercieel geproduceerde wijn van dit druivenras. Wij werden ontvangen door Export Manager Grant Bellvé, die ons de wijngaarden en het bedrijf liet zien en vervolgens de wijnen liet proeven.
De wijnstokken op de rode, ijzerhoudende, vulkanische, alluviale bodem worden bij Tyrrell’s niet geïrrigeerd. Er staat ook geen cover crop tussen de rijen stokken, want die zou te veel water nemen. Tyrrell’s bezit 140 ha wijngaarden in Lower en Upper Hunter, maar ook in McLaren Vale, de Limestone Coast en Victoria. Daarnaast worden ook druiven bijgekocht. Er wordt vroeg in de ochtend geplukt, voor de premium wijnen handmatig. Houten vaten wordt gebruikt voor gisting en opvoeding van Chardonnay, maar niet voor Sémillon. Het alcoholgehalte van deze laatste is hier namelijk 9,5 tot 11,5 %, waardoor hout direct zou overheersen.
Sémillon is de grote specialiteit van Hunter Valley. De hoge zuurgraad en het lage alcoholgehalte geven de wijnen unieke expressie en de potentie om 20-30 jaar te ouderen (1982 is nu nog fantastisch!). De Sémillon wordt vrij groen geplukt, waarbij de druivenpitten echter wel rijp zijn. Tyrrell’s wil geen fenolische tonen in de Sémillon. De witte wijnen krijgen nooit malolactische gisting.

Vat 1 Hunter Sémillon 1998, Tyrrell’s
Druiven van de beste percelen met de oudste stokken. Alc. 10,4 %.
Complexe geur van tropisch fruit als ananas, doet denken aan een grote witte Bourgogne van 10 jaar oud. Strak droog, geroosterd brood, prachtige vitale zuren, rijk van smaak (in zout ingelegde citroen), in de mond meer herkenbaar als Sémillon. Complexe en lange finale met vanille, iets boenwas, ananas, papaja en citrusschil.

Vat 1 Hunter Sémillon 1994, Tyrrell’s
Een zeer heet oogstjaar, met in januari overal bosbranden rond de wijngaarden. Na de gisting rijpte deze wijn 6 weken op de lie.
In de krachtige neus diepe, elegante tonen met iets boenwas, honing, geroosterd brood en ananas. Zeer krachtig en rijp van smaak, met machtige tonen van grapefruit- en limoenschil, boter, vanille en iets petrol. Prachtige zuren, grote lengte. De wijn heeft – nogmaals – totaal geen hout gehad, maar je krijgt wel een soortgelijke impressie.

Rufus Stone McLaren Vale Shiraz 2003, Tyrrell’s
Van de eigen wijngaard in Willunga, McLaren Vale. De druiven worden daar gekneusd en voor gisting naar Hunter Valley vervoerd. 15 maanden rijping op Franse en Amerikaanse barriques (nieuw, 1 en 2 jaar oud). Alc. 14,5 %.
Bramen en zwarte bessen. Vol en zeer krachtig van smaak met uitstekende tannines, veel fruitvulling en concentraat. Pittige finale, ‘nieuwe wereld stijl’.

Rufus Stone Heathcote Shiraz 2003, Tyrrell’s
Heathcote is een veelbelovend district voor rode wijn in Victoria, 100 km t.n.v. Melbourne, met rode bodems op de hellingen van Mount Camel en een relatief koel klimaat. De wijngaarden van Tyrrell’s werden aangeplant in 1994. Tien dagen gisting op de schillen, een derde werd geperst en verder vergist op barrique. 15 maanden rijping op 70% Franse en 30% Amerikaanse barriques, waarvan 40% nieuw. Alc. 15%.
Diep geconcentreerde geur van zwart fruit, animal. Superbe fruit in de smaak, ondersteund door specerijen, vanille en fluwelen tannines. Machtige wijn met fraaie zuurgraad, grootse lengte.

Importeur Tyrrell’s: Le Vin en Direct 074-3777333

McWilliam’s Wines HYPERLINK “http://www.mcwilliams.com.au” www.mcwilliams.com.au
Phil Ryan, Chief Winemaker sinds 1985, ontving ons. Ook McWilliam’s is een bedrijf met een flinke historie – anno 1877 – en een van de grootste familiebedrijven van Australië. McWilliam’s bezit wijngaarden en 6 wineries in de belangrijkste wijngebieden van Australië, waaronder naast Hunter Valley de streken Hilltops (100 ha) en Riverina in New South Wales, Yarra Valley in Victoria en Coonawarra (300 ha) in South Australia. In Hunter Valley is de Mount Pleasant wijngaard met 125 jaar oude stokken de meest waardevolle bezitting. De eerste winemaker was der legendarische Maurice O’Shea, die in Montpellier studeerde en het bedrijf tot bloei bracht. In 2004 heeft McWilliam’s in Sydney een Wine Academy opgericht HYPERLINK “http://www.mcwilliams.com.au/Home/academy_of_wine.asp” www.mcwilliams.com.au/Home/academy_of_wine.asp. De internationale distributie van de wijnen van McWilliam’s – een breed portfolio met 200 wijnen, versterkte wijnen en alcoholica van Aus$ 3 tot 85 – is toevertrouwd aan E. & J. Gallo uit Californië. Wij proefden zowel jonge als gerijpte wijnen, maar de wijnen komen pas na circa 5 jaar rijping op de markt. Naast stalen tanks gebruikt McWilliam’s nog veel betonnen cuves, die ieder jaar opnieuw vanbinnen worden voorzien van een nieuwe laag was.

Lovedale Sémillon 1999, McWilliam’s
Van de Lovedale wijngaard met arme witte zand en klei bodem. Handmatige pluk, langzame koele vergisting. Ook bij McWilliam’s krijgt Sémillon hout noch malo. 6 weken rijping op de lie. In alle witte wijnen wordt wat koolzuur gelaten, die de wijn beschermt tijdens rijping. Alc. 11,5 %.
Zeer rijke geur met complexe tonen van boter, honing, kruiden, bloesem en hooi. Licht vettige inzet van een rijke smaak met appel en ananas. Nog erg jong, nog weinig petrol, beendroog (geen restsuiker) maar prachtig fruit geeft de balans. Deze wijn smeekt om schaal- en schelpdieren. We genieten van de combinatie met de romige, fruitige Pacific Oysters van de rotsen uit Port Stevens.

Elizabeth Sémillon 2000, McWilliam’s
De druiven komen voornamelijk van de Mount Pleasant wijngaarden Lovedale en Middle Creek. 2000 was een sensationeel jaar met het mooist denkbare fruit. Handmatige pluk, langzame koele vergisting. 6 weken rijping op de lie. Alc. 11,5 %.
Prachtige neus, met zeer rijke aroma’s van boter, grapefruitschil, iets petrol en licht boenwas. Uitermate fraai van smaak, met kruisbessen, lychee, vers gemaaid gras en asperge. Zeer lang, zeer complex.

Mount Pleasant Museum Release Elizabeth Sémillon 1997, McWilliam’s
Van een koel en nat jaar. Alc. 11 %.
Complexe, subtiele geur met zowel fris limoenfruit, kruiden (salie en tijm) als vanille, mint, petrol, boter en fijne boenwas. Het mondaroma vertoont grapefruit en limoen naast angélique, sukade, noten, honing en geroosterd brood. Zeer veel lengte, blijft fris en verfijnd.

Mount Pleasant Museum Release Elizabeth Sémillon 1994, McWilliam’s
Winemaker Phil Ryan vertelde ons over de enorme bosbranden in 1994, die op nieuwjaarsdag begonnen. Tot Sydney was de lucht 6 dagen lang zo donker dat je geen zon kon zien. Toen daarna de pluk begon bleek die een prachtige kwaliteit druiven op te leveren met veel suiker en geconcentreerde aroma’s. Alc. 10,5 %.
De geschakeerde neus is wat meer gesloten dan die van 1997, met veel verfijning, petrol, angélique, iets animal en honing. In de mond honing en kamperfoelie, ietwat medicinaal, met sublieme balans en imposante zuurgraad. De meeste lengte tot nu toe. De zilte minerale toon van de wijn is erg fraai bij de vers gekookte koude prawns.

Maurice O’Shea Chardonnay 2003, McWilliam’s
Het droogste groeiseizoen sinds 1902 resulteerde in een zeer kleine oogst van druiven met ongekende rijpheid, resulterend in wijnen met rijk fruit en gebalanceerde zuren. Een week gisting op tank, daarna 2 weken in 100 % nieuwe Franse barriques en hogsheads (238,7 liter), waarop de wijn nog 6 maanden rijpte met regelmatige bâtonnage. Voor deze wijn werden de beste vaten geselecteerd. Alc. 14 %
De wijn geurt wat naar cognac, met zeer krachtig fruit en een klein medicinaal accent. Je proeft gebalde kracht waarbij machtig fruit en het rokerige, vuursteenachtige van het hout om de eerste plaats vechten. Groot potentieel: verdere rijping is nodig om de balans op hoog smaakniveau uit te bouwen. Met de vrij zoute prawns vormt de wijn een fascinerende zoet-zout combinatie.

Mount Pleasant Maurice O’Shea Shiraz 2003, McWilliam’s
Van de indrukwekkende 125 jaar oude wijnstokken die we in de Mount Pleasant wijngaard zagen. De met de hand geplukte druiven kregen na kneuzing eerst 24 uur koele inweking op de schillen. De gisting vond plaats in open tanks, met 2 maal daags overpompen. Na persing werden gisting en malo voltooid op Franse barriques. De wijn werd gebotteld in december 2004 en komt in 2006 op de markt. Alc. 14 %.
De eerste geurindruk geeft wat gebrand rubber, maar dat maakt al snel plaats voor complexe tonen van kruidig bramen- en bessenfruit met zwarte peper, lavas, iets metaal, edel hout en chocolade. De smaak brengt satijnachtige tannines en rijk vlezig fruit van zwarte bessen en pruimen. De vluchtige zuren zijn mooi onder controle en dragen bij aan de complexiteit. Imposante finale.

Mount Pleasant Rosehill Shiraz 2000, McWilliam’s
De Rosehill wijngaard meet 30 ha en werd in 1945 op Mount Pleasant aangelegd op een rijke, zware, vulkanische leembodem door Maurice O’Shea. Vinificatie in grote lijnen als bij de vorige wijn, met 8 dagen lang twee maal daags overpompen. Hier werden echter voor het afmaken van de alcoholische gisting, voor de malo en voor de rijping (18 maanden) 100 % nieuwe Amerikaanse eiken puncheons (318 liter) gebruikt. Alc. 14,5 %. Nu nog uitsluitend in Australië op de markt (Aus $ 25), maar binnenkort ook internationaal.
In de complexe, compacte neus jong en krachtig frambozenfruit en dat van pruimen en zwarte bessen, maar ook de geur van een koeienstal. Kruiden, cederhout en kokos van het Amerikaanse hout. Zeer verleidelijk fruit in de smaak, met superbe kwaliteit, naast chocolade, rozenbottel, zwarte kersen, pruimen en zijdezachte tannines. Fraaie lengte, potentie voor 10-15 jaar.

Mount Pleasant Maurice O’Shea Shiraz 1998, McWilliam’s
Van 120 jaar oude stokken uit de Old Hill Vineyard op Mount Pleasant, met een zware, rijke vulkaanbodem. Net als overal in Australië was 1998 een superjaar. 48 uur koele inweking op de schillen en 18 maanden rijping op 100 % Amerikaanse eiken hogsheads (238,7 liter). Alc. 14 %.
In de zeer complexe neus stro en hooi, pruimen, bloesem, specerijen, leer en iets medicinaals. Dat alles zet zich voort in de machtige smaak, die laag na laag van fantastisch fruit toont, omfloerst met de mooist denkbare tannines. De wijn is nog zo jong dat met 6 maal overgieten pas chocolade in de smaak komt. Een wijn als deze heeft wel 20 stadia, die elke keer een ander beeld neerzetten. Een enorme prestatie. McWilliam’s durft wel: volgend jaar komt deze wijn met schroefdop op de markt.

Nieuwe generatie wijnmakers
Winemaker Phil Ryan vertelde dat nu in Australië veel meer aandacht wordt geschonken aan de wijngaarden dan voorheen. Typiciteit van druivenras en diversiteit van terroirs en microklimaten zijn nu de grote drive. Jonge Australiërs kijken veel naar Europa. De ervaringen die ze daar opdoen, brengen ze hier in praktijk.

Distributie McWilliam’s: Gallo Nederland 020-6554000
Op dit moment zijn slechts enkele basiswijnen van McWilliam’s in ons land te koop.
Een vrij breed pakket echter, met de nodige topwijnen, wordt sinds kort in Engeland door Gallo verdeeld (Jeff Bland, Managing Director, Continental Europe, E & J Gallo Winery, Wellington House, 4-10, Cowley Rd., Uxbridge, Middlesex UB8 2XW UK
Phone: 44-1895-813-444 Fax: 44-1895-818-043). In Nederland is Gallo op zoek naar een importeur die deze prachtige collectie wil gaan leveren aan de horeca.

Bimbadgen Estate Wines HYPERLINK “http://www.bimbadgen.com.au” www.bimbadgen.com.au
Dit jonge bedrijf vestigde zich in 1996 in het plaatsje Pokolbin, temidden van een wijngaard uit 1970. National Sales & Marketing Manager Paul Stuart en Winemaker Simon Thistlewood lieten ons eerst de wijngaarden zien. Deze hebben ondiepe bodems van circa 30 cm met daaronder rotsen. Sinds 2005 beschikt Bimbadgen over een computergestuurd systeem voor druppelirrigatie, dat ’s nachts in werking is. Vooral de Sémillon druif vraagt namelijk behoorlijk wat water en ontwikkelt op de kleibodems veel aroma. Bemesting vindt vanaf het 2e jaar plaats, met kippenmest. Om de tien jaar wordt ’s winters een deel van de oude stokken vervangen. Daarbij ent men de nieuwe stok op het oude wortelstelsel, dat even boven de grond is afgezaagd. Na twee jaar is de nieuwe wijnstok dan alweer actief en zijn de druiven bruikbaar. We zien Sémillon, Verdelho, Sauvignon Blanc, Chardonnay, Sangiovese en Shiraz staan. Rendementen variëren hier tussen 36 en 45 hl/ha, maar er bestaat geen wettelijk minimum. De beoogde stijl van de wijnen is Australisch/Mediterraan en er worden zowel Franse als Amerikaanse barriques gebruikt.

Signature Sémillon 2001, Bimbadgen
Van de beste druiven, handmatig geplukt, vergisting op tank bij 12º C. Alc. 11,8 %.
Prachtneus, bijzonder fraaie kruidige citrus. Rijpe smaak met rijkdom, nog niet sterk ontwikkelde petrol en complexiteit. Fris en sappig, met knisperende limoen en mint in de finale. Elegant. (Nog) niet in NL.

Individual Vineyard Signature Shiraz 2003, Bimbadgen
De druiven komen van de wijngaard Palmers Lane in de omgeving van de winery. Zeer kleine oogst, geconcentreerde druiven. Gisting bij 20-28º C met drie maal daags overpompen. Rijping op Franse barriques gedurende 20 maanden. Alc. 14,5 %.
Zoetige geur met geconcentreerd dik rijp fruit, chocolade en specerijen. Krachtige, compacte, vrij complexe smaak met veel materie van rood en zwart fruit. Zeer veel lengte. Elegantie blijft overeind.

Distributie Bimbadgen via: Wine-ex Support HYPERLINK “mailto:gino.scheltema@wine-ex.com” gino.scheltema@wine-ex.com

Brokenwood Wines HYPERLINK “http://www.brokenwood.com.au” www.brokenwood.com.au
Bevindt zich ook in de plaats Pokolbin en werd eind jaren 60 opgezet als een ‘speeltje’ door 3 advocaten uit Sydney. Ze kochten voor veel geld een wijngaard van 4 ha en beplantten die in 1970-1971. Het project werd echter een obsessie, het breidde zich meer en meer uit en slokte alle tijd en energie van de heren op. Het aantal partners in de onderneming is uitgegroeid tot 23. In 1982 werd Ian Ridge benoemd tot Winemaker en Managing Director. Hij ontving ons in een restaurant, waar hij ons tijdens een heerlijke maaltijd zijn wijnen liet proeven. Brokenwood kreeg zo’n goede naam dat de vraag naar wijnen boven het bezit aan wijngaarden uitsteeg. Sinds 1978 worden druiven bijgekocht uit McLaren Vale, Padthaway, Beechworth, King Valley, Cowra, Bathurst, Hunter Valley en Orange. De basislijn heet ‘Cricket Pitch’, daarnaast is er een Varietal Range, een Single Vineyard Range en de topwijn Graveyard Vineyard. De productie bedraagt 1.200.000 flessen. Alle wijnen van Brokenwood worden met schroefdop gebotteld. Dan kan minder zwavel worden gebruikt, maar hygiëne wordt nog belangrijker.

Mount Panorama Chardonnay 2004, Central Ranges, Brokenwood
Van de gelijknamige wijngaard, omgeving Orange, op 750 m hoogte en met stokken uit 1996. De hele trossen werden uitgeperst en met autochtone gistcellen vergist op 80 % nieuwe en 20 % een jaar oude Franse barriques, waarbij sommige vaten malo ontwikkelden. Twaalf maanden rijping op de lie met een tot twee maal per week bâtonnage. Alc. 14 %.
De complexiteit die is neergezet door de wilde gisten is evident. Tropisch fruit (mango) en limoen, rijk aan glycerol. Zeer elegante wijn met veel structuur en balans, die één lijn vertoont. Of zoals de Australische Father of Wine Len Evans zei: “A great wine has line”. De finale is opvallend lang en de mond blijft schoon door de frisse zuren. Nog veel te jong. AUS $ 30.

ILR Reserve Sémillon 1999, Brokenwood
ILR zijn de initialen van de mede-eigenaars. Deze wijn van een groot wijnjaar komt eind 2005 op de markt. De geselecteerde druiven werden gekneusd met minimale toevoeging van zwavel en direct gekoeld. Gisting op tank gedurende 2 weken. Alc. 11 %.
Complexe, boterige wijn met stro, petrol, geroosterd brood, krachtige limoen, vanille, noten, boenwas en perzik. De ingehouden potentie blijkt uit de geconcentreerde materie en de grootse lengte.

Shiraz Graveyard Vineyard 2003, Brokenwood
Van 35 jaar oude stokken uit een droog wijnjaar, resulterend in een zeer geconcentreerde wijn. Vier dagen koude inweking op de schillen werden gevolgd door vijf dagen gisting in kleine tanks van 2 ton, waarbij twee maal daags de hoed werd ondergedompeld. Malo en rijping vonden plaats op barriques, 80 % Frans en 20 % Amerikaans, waarvan 80 % nieuw. Ook deze topwijn van AUS $ 100 werd gebotteld met schroefdop. Alc. 13,5 %.
Zeer diepe kleur, nog erg jeugdig. Krachtige geurimpressie met complexe tonen. Teer, zwarte kersen en kruidig hout komen in de smaak naar voren, met veel vulling en fraaie balans. Gronderige finale, vraagt om nog zeker 5 jaar verder rijpen. Groots.

Brokenwood zoekt een importeur.

Upper Hunter Valley
Dit gebied ligt circa 220 m boven zeeniveau, urenlang rijden van Lower Hunter. We hadden hier dan ook slechts tijd voor een wijnbedrijf. In Upper Hunter valt circa 600 mm regen per jaar en de gemiddelde jaartemperatuur bedraagt 23,6º C. Chardonnay en Sémillon blijken hier de meest geschikte druivenrassen te zijn.

Rosemount Estate HYPERLINK “http://www.rosemountestate.com” www.rosemountestate.com
Een gigantisch bedrijf, op een afstand van 3 uur rijden van Pokolbin diep in de heuvels bij het plaatsje Denman gelegen, jawel: aan de Rosemount Road. Sinds begin jaren tachtig bouwde oprichter Bob Oatley dit familiebedrijf vanuit Upper Hunter uit tot een van de bekendste van Australië, met 1400 ha wijngaarden in 7 districten en wereldwijde export. Wij werden op een regenachtige dag ontvangen door Matthew Koch, Winemaker / Winery Manager. Hij nam ons mee in de wijngaarden en vertelde dat vanwege de vochtigheid in Upper Hunter geen goede resultaten mogelijk zijn op hogere hellingen dan de 220 m waarop de wijngaarden nu liggen. Dat is echter wel het geval in Orange, waar Rosemount 80 ha wijngaarden heeft op 875 tot 900 m hoogte. De wijnstreek van Denman is het meest geschikt voor Chardonnay, Sémillon en Shiraz.

Roxburgh Vineyard
Deze uit 1966 daterende, 20 ha grote wijngaard bij Denman is het witte paradepaardje van Rosemount. Slechts 20 % van de druiven komen in de Roxburgh Chardonnay terecht, die altijd wordt geblend uit verschillende blocks. In de op 200 m hoogte gelegen Roxburgh Vineyard is het gemiddeld 23,6º C, circa 2 graden koeler dan in de omringende wijngaarden. Jaarlijks valt hier 620 mm regen. De diepe bodem is de befaamde rode ijzerhoudende Terra Rossa met vulkanische elementen, en gebroken kalksteen in de onderlaag. De stokken werden geplant in 1971 en 1972 en behoren daarmee tot de oudste Chardonnay stokken van Australië. De eerste Chardonnay Roxburgh was van 1978.
Hier wordt uitsluitend handmatig geplukt en de meeste druiven worden als hele trossen geperst. Bij de gisting wordt voor 20 tot 100 % van autochtone gisten gebruik gemaakt*. Er is sprake van 100 % malo. Opvoeding op de fijne lie op 80-100 % nieuw Frans eiken. Al dan geen bâtonnage, afhankelijk van het oogstjaar. Alleen de beste vaten komen in de Roxburgh Chardonnay terecht. Daarbij probeert winemaker Matthew Koch met zijn internationale team van 5 collega winemakers door de jaren heen eenzelfde stijl te behouden, met zo min mogelijk wisselingen. Voor de uiteindelijke blend wordt de wijn gebruikt van zowel oude als jonge stokken.
Roxburgh Chardonnay heeft gemiddeld 13,5 % alcohol. In vergelijking met de Bourgogne zijn de wijnen hier minder mineraal, maar hebben meer rijp fruit, zijn fenolischer en hebben meer body. Het is hier niet altijd mogelijk om fenolisch rijp te plukken: dan zou de wijn te alcoholisch worden en zou de zuurgraad in elkaar zakken.

* Bij vergisting met autochtone gisten ligt altijd het gevaar van het ontstaan van ongewenste aroma’s, veroorzaakt door bret (brettanomyces) op de loer. De winemakers van Rosemount hebben het probleem van bret echter onder de knie. Ze weten de hoeveelheid te beperken tot een aanvaardbaar niveau dat op positieve wijze veel smaak geeft aan de wijn. Daartoe wordt een deel autochtone gisten ingezet. Het is nu zaak om begrip en waardering voor deze toepassing te kweken bij de consument.

Proeverij
Matt Koch liet ons een serie witte en rode wijnen proeven die er zijn mocht. Bij de witte wijnen streeft hij naar kracht en elegantie. Dat bereikt hij onder meer door een zachte persing, waardoor zo weinig mogelijk tannines uit de schil komen, en door alle Chardonnay wijnen volledige malo te laten ondergaan. Voor de eenvoudigste – hier niet vermelde – Chardonnay wijnen gebruikt hij 15 % houtstaven.

Witte wijnen

Orange Vineyard Chardonnay 2002, Rosemount Estate
Wijngaarden uit 1989 op heuvels aan de voet van Mount Canobolas (Blue Mountains) in New South Wales. Door de hoogte van 900 m is het hier – met gemiddeld 19º C in januari (zomer!) – vrij koel. 850 mm neerslag per jaar. Rode vulkanische bodem met löss. Opvoeding 11 maanden op 100 % Franse barriques, nieuw en eerstejaars.
Licht rokerige citrusgeur. In de elegant aangezette smaak naast fris citrusfruit met hoge zuurgraad ook cashewnoten. Erg mooi glas wijn, zeer gastronomisch, met veel invloed van de fijne lie. Fluwelen finale met mooie uitwaaierende lengte.

Giants Creek Chardonnay-Viognier 2004, Hunter Valley, Rosemount Estate
Single Vineyard wijn van 93 % Chardonnay en 7 % Viognier. Hier worden met opzet oudere barriques voor de 12 maanden durende rijping – met uitsluitend autochtone gisten en wekelijkse bâtonnage – gebruikt, om de natuurlijke finesse uit de wijngaard, met een bodem van verweerde zandsteen, intact te laten. De wijn is bedoeld als maaltijdwijn.
Abrikozengeur met perzik en citrus, erg apart. In de exotische smaak o.a. darjeeling thee. De Viognier heeft ondanks het kleine percentage veel impact. Prachtig bij oosterse gerechten. € 16,05 ex (2002).

Roxburgh Chardonnay 2003, Hunter Valley, Rosemount Estate
Jeugdige kleur, als enige van deze witte wijnen ook een groenzweem. In 2003 werden uitsluitend autochtone gisten gebruikt en circa 80 % nieuw hout.
De neus heeft iets medicinaals (jodium), bergamot, citrusschil en hout. De smaak is krachtig tot zeer krachtig en vertoont veel complexiteit. De toast van het hout is wellicht wat fors en de wijn heeft meer tijd nodig voor ontwikkeling. Na veel beluchting komt perzikfruit naar voren. Machtig in de finale. € 26,60 ex.

Rode wijnen

Hill of Gold Cabernet Sauvignon 2003, Rosemount Estate
Van wijngaarden uit Mudgee, aan de westzijde van de Blue Mountains in New South Wales op 550 m hoogte, met een bovenlaag van rode klei en leem op kwarts en grint. Men streeft hier naar optimale rijpheid en zachte tannines. Vergisting in open fermenters. 2003 was een warm jaar met laag rendement en zeer geconcentreerde druiven. Voornamelijk Amerikaans eiken bij deze wijn.
Elegante neus met fraai, levendig, elegant zwart bosfruit. Sappig en verrassend elegant ook in de smaak, mede door de nieuwe generatie Amerikaans eiken. Zeer rijp fruit, om jaloers op te zijn. Daardoor nu al erg mooi op dronk. € 10,05 ex.

Hill of Gold Shiraz 2003, Rosemount Estate
Eveneens uit Mudgee.
Meer gesloten qua geur, maar kruidiger. Iets thee, bramen en pioenrozen. Ook in de mond meer kracht, door heerlijk fruit met volle, mooi afgeronde tannines. Die worden goed in balans gehouden door de hogere zuurgraad. € 10,05 ex.

Mountain Blue Shiraz Cabernet Sauvignon 2000, Rosemount Estate
De beste wijn van Rosemount uit Mudgee, van ruim 45 jaar oude stokken. Het is een blend van uitgelezen druiven, 85 % Shiraz en 15 % Cabernet Sauvignon. De twee rassen worden apart vergist en 22 maanden opgevoed op 100 % nieuwe barriques, Amerikaanse en Franse. 2000 was een moeilijk jaar met veel regen.
Nog gesloten in de geur, met complex diep fruit, tijm, rozemarijn en oregano. Compacte smaak met zijdezachte tannines, zo fijn dat je de kracht van de wijn niet proeft. Vlezig, kruidig, zoetig middengedeelte met mint en eucalyptus, voorbeeldig houtgebruik. De finale is uiterst elegant en nodigt uit tot een tweede glas. Bij zeebaars met pikante kruiden. € 27,05 ex.

Importeur: L’Exception Cordier 079-3600708

VICTORIA

Geelong
Vanuit de wereldstad Melbourne reisden wij per limousine met chauffeur zuidwaarts om de Port Phillip Bay, via de plaats Geelong naar het Bellarine Peninsula. In 1842 werden hier de eerste wijngaarden aangeplant, voornamelijk door Zwitserse immigranten. De aanblik van huizen en landschappen weerspiegelt nog steeds het Zwitserse stempel. Geelong geniet de twijfelachtige eer dat hier in 1875 voor het eerst in Australië phylloxera werd geconstateerd. In paniek werden alle wijngaarden gerooid. Pas in 1966 begon de herplanting, waarmee een gat van ruim 80 jaar in de wijnproductie ontstond. Geelong kent vijf niet officiële subgebieden, waaronder Bellarine Peninsula. Geelong telt ruim 350 ha wijngaarden.

Bellarine Peninsula
Het klimaat op dit schiereiland wordt 270º rondom volledig bepaald door de oceaan aan de ene en door de baai aan de andere kant. De omstandigheden liggen qua temperatuur en zonneschijn een beetje tussen die van Bordeaux en Bourgogne in. De herfst duurt lang en is meestal koel en droog, waardoor Chardonnay en Pinot Noir bijna ieder jaar optimale rijpheid bereiken. De later rijpende Cabernet Sauvignon en Shiraz hebben het vaak moeilijker door koude en vochtigheid. De voornaamste bodemsoort in dit heuvelachtige gebied is vulkanische klei met basalt op een onderlaag van kalksteen.

Scotchmans Hill HYPERLINK “http://www.scotchmans.com.au” www.scotchmans.com.au
Wijnmaakster Cate Looney ontving ons allerhartelijkst. Ze werkt sinds vijf jaar voor Scotchmans Hill en deed haar studies aan Davis University in Californië.
David en Vivienne Browne begonnen hun boutique winery Scotchmans Hill in 1982 met Riesling, Cabernet Sauvignon, Gewürztraminer en Chardonnay. Later kwamen daar Sauvignon Blanc, Shiraz en Pinot Noir bij.
Behalve van eigen wijngaarden verwerkt Scotchmans Hill druiven van 10 contractboeren, die samen 70 ha bezitten. Met de inrichting van een weerstation zijn ziektes en plagen sterk gereduceerd, evenzo het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Scotchmans Hill heeft in 1998 een eigen pijpleiding van 7 km laten aanleggen voor de aanvoer van water ten behoeve van irrigatie. In de moderne winery vinden we behalve roestvrijstalen tanks ook 900 Franse barriques, die drie jaar meegaan. De vier medewerkers van kelder en wijngaard volgen een education permanente, wat uiteraard zijn vruchten afwerpt.
Het bedrijf presenteert vier series wijnen:
Single Vineyard wijnen van de Sutton Vineyard (Chardonnay) en de Norfolk Vineyard (Pinot Noir)
Scotchmans Hill, van geselecteerde druiven uit Geelong
Swan Bay, van druiven uit koele gebieden in Victoria, gevinifieerd op Scotchmans Hill Winery
The Hill, fruitige basiswijnen voor een brede markt.
Het familiebedrijf exporteert naar 16 landen en neemt 40 % van de flessenproductie van Geelong voor haar rekening. Bij de wijnproeverij schoof General Manager Matthew Browne aan.

Scotchmans Hill Sauvignon Blanc 2004, Scotchmans Hill
Van 12 tot 20 jaar oude stokken. Vergisting op stalen tank, geen hout. Zes weken rijping op de lie, geen bâtonnage. Gebotteld met schroefdop.
In de geur een klein accent van grassige thee met rijpe appel, kruisbessen en lychee. Volle, sappige, frisse smaak met elegant en rijp fruit, fijn en expressief.

Scotchmans Hill Riesling 2004, Scotchmans Hill
Van stokken uit 1982 uit een kleine wijngaard van 0,6 ha vlakbij de winery. Vergisting op stalen tanks, geen hout.
Zeer typerende geur van Riesling, met uitstekend fruit van fijne perzik en bergamot. Erg mooie, droge smaak met veel vulling, fraaie zuren en absoluut geen pétrol (door erg zacht te persen). Dit is echt vakwerk, zeer zuiver, met veel klasse en complexiteit.

Scotchmans Hill Chardonnay 2004, Scotchmans Hill
Van 12 tot 20 jaar oude stokken. Voor 100 % op Franse barriques vergist, met een klein gedeelte autochtone gisten (in de nieuwe vaten: gebruikte vaten bevatten vaak ongewenste wilde gisten). Rijping gedurende 12 maanden op de lie in nieuwe tot 3 jaar oude barriques met regelmatige bâtonnage, zonder oversteken. Geen malo.
Zeer mooie geur, licht nootachtig. Het prachtige elegante citrusfruit staat in de complexe smaak voorop, met daarnaast romige amandelen. Lange finale met citrus en sappige perzik, evenwichtig verweven met de zuren.

Sutton Vineyard Chardonnay 2002, Scotchmans Hill
Van deze single vineyard (0,6 ha) werden in dit koude jaar slechts 6 vaten van deze wijn gemaakt. De druiven van de 20 jaar oude stokken waren erg klein en slechts een kwart werd voor deze wijn gebruikt. Rendement 10,5 hl/ha. Alles werd op barrique vergist met 50 % autochtone gisten, geen malo. Om de 2 weken bâtonnage gedurende 6 maanden. In totaal 16 maanden op de fijne lie op barriques uit de Vogezen, 1/3 nieuw, 1/3 een jaar oud, 1/3 twee jaar oud.
Ontwikkelde, complexe, zeer elegante en bijzondere geur met veel expressie en typiciteit. Noten, Chinese thee, perzik, kweepeer en jasmijn. Complexe smaak met opmerkelijke elegantie. Zilte en nootachtige finale met imposante lengte. Consumentenprijs in Australië circa AUS $ 70 (€ 43,50).

Norfolk Pinot Noir 2002, Scotchmans Hill
Single vineyard wijn met – door het koude jaar – een rendement van 9 hl/ha. De twee geoogste lots kregen geen koude inweking vooraf. Van een kwart van de druiven werden de hele trossen vergist bij 32º C gedurende 6 dagen in kleine open kuipen met regelmatig onderdompelen van de hoed. Na de gisting vond 2 tot 3 uur nagisting plaats om de tannines te verzachten. Rijping gedurende 16 maanden op Franse barriques.
Diepe, complexe, aardse neus met fruit van aardbeien en kersen. Prachtige Pinot smaak, vlezig en viriel. De stijl doet denken aan Nuits St. Georges. Heeft zeker nog 5 jaar rijping nodig.

Scotchmans Hill Shiraz 2003, Scotchmans Hill
Deze wijngaard ligt direct aan zee en heeft 7 jaar oude stokken. Open vergisting in kleine kuipen met handmatig onderdompelen, maceration gedurende 21 dagen. Rijping op 1, 2 en 3 jaar oude barriques gedurende 18 maanden. Alcohol 14,9 %.
Aparte, geparfumeerde neus met krachtige Provençaalse aroma’s van bloemen, lavendel en cassis. Zeer kruidig van smaak, waarbij de hoge zuurgraad een lange looptijd voorspelt. Elegant glas met kwaliteit en veel lengte.

Barrique proeverij in de kelder
Cate Looney nam ons vervolgens mee in de wijnkelder, waar wij uit barriques een grote serie wijnen proefden. Uitschieters waren:

Pinot Noir 2005
Van 20 jaar oude stokken, met wilde gisten gevinifieerd.
Zeer mooie Pinot neus, zeer geconcentreerd. Ietwat Merlot achtig in de mond, mooie smaak met klasse.

Pinot Noir 2005, whole bunch fermented
Hier werden hele trossen vergist. De wijnen die op deze wijze worden vergist zijn altijd lichter van kleur.
Zeer krachtige geur. Veel vulling in de rijke smaak, met wat krenten, rozijnen en mest.

Pinot Noir 2005, kloon 115
Super neus. De meest Franse wijn. Zal zich langzamer ontwikkelen. Zeer complex.

Shiraz 2005
Geproefd van een nieuwe Allier barrique. Met Amerikaans hout zou dit te machtig worden.
Zeer intense geur. Zeer krachtige smaak met pruimen. Zeer bijzonder tot subliem.

Importeur: Ahold 075-6599111

The Grampians – Great Western
Op 5 uur rijden ten noordwesten van Melbourne ligt het wijngebied The Grampians. Hier waren in de 19e eeuw goudzoekers actief. Seppelt’s Great Western, een van de vooraanstaande wijnproducenten in dit gebied, maakt gebruik van een gangenstelsel van 1600 meter voor wijnopslag, dat na de goldrush werd aangelegd door werkloze goudzoekers. The Grampians is vooral een streek voor rode wijnen, die over een groot potentieel tot ouderen beschikken. Het bekendste onderdistrict in The Grampians is Great Western.

Op 7 augustus – onze vrije zondag – reden wij voor een bezoek aan de wijnproducent Best’s Great Western, vanuit Melbourne mee met Tony Royal. Hij had de week ervoor in Melbourne gejureerd op de Royal Melbourne Wine Show. Tony was in de jaren 80 werkzaam als winemaker bij Mildara Wines en tot 1994 bij Seppelt als Senior Winemaker. Hij was directeur van Seguin Moreau Australia en is nu Managing Director South Australia bij Portavin. Dit bedrijf heeft vestigingen in heel Australië. Het houdt zich bezig met botteling, opslag en distributie van wijn voor kleine en middelgrote producenten. Maar Tony heeft andere grote plannen. Hij is bezig met de opzet van een nieuw tonnelier bedrijf, samen met de oude kopstukken van Seguin Moreau. De productie zal in Frankrijk plaatsvinden en de afzetmarkt bevindt zich in Australië, Nieuw Zeeland en wellicht in Azië. Maar Tony Royal is ook wijnproducent. Hij exploiteert een wijngaard in de omgeving van Best’s en brengt de wijnen in de handel onder de naam Armstrong Vineyard. Over deze wijnen later in dit artikel.

Best’s Great Western HYPERLINK “http://www.bestswines.com” www.bestswines.com
Het is een en al traditie bij dit familiebedrijf, waar de dingen niet te vaak en niet te veel worden veranderd. Henry Best vestigde het bedrijf in 1866 als Concongella. Sindsdien waren slechts twee families eigenaar, de Best’s en – vanaf 1920 – de Thomson’s. De huidige eigenaar en wijnmaker is Viv Thomson. Zowel in wijngaard als in kelder combineert hij traditie met hedendaagse technologie en ontwikkeling. Het landschap is hier vlak – op 235 m hoogte – en de bodem heeft een bovenlaag van stoffige leem met daaronder een diepe laag klei. Er heerst hier, op 300 km van de zee, een landklimaat met een – op dit moment – koude landwind. De laatste 4 jaar viel hier jaarlijks 200 mm regen. Om het risico van nachtvorst uit de weg te gaan worden voor nieuwe aanplantingen heuvelhellingen gekozen. Een lange rijpingsperiode is karakteristiek voor Great Western en levert elegante wijnen op met veel lengte. Best’s bezit behalve de Concongella wijngaard ook die van St. Andrew’s en Salvation Hills, in totaal 60 ha. Men verwerkt uitsluitend eigen druiven

Nursery Block
Een aparte vermelding verdient de vanaf 1867 door Henry Best gestarte aanplant van 39 verschillende druivenrassen in één wijngaard. Het is de grootste en oudste pre-phylloxera wijngaard van Australië en er staan zeldzame rassen als de rode Aubun, Grec Rose, Morocain Noir, Sauvignonasse en Olvette Noir, en de witte Dourado, Troyen, Gueuche, Gouais, Calitor Blanc en Gordo. De Pinot Noir, Pinot Meunier en Dolcetto stokken zijn waarschijnlijk de oudste ter wereld. De 39 rassen, die allemaal door elkaar staan, werden enkele jaren geleden voor het grootste deel in kaart gebracht door een ampeloloog (druivenraskundige) uit Frankrijk. Van 7 rassen is de identiteit nog steeds niet vastgesteld.

Proeverij
Na een rondleiding in wijngaarden – met als spektakelstuk het nursery block – en kelder werden ons enkele wijnen voorgezet, met als uitschieter:

No. 0 Shiraz 2001, Best’s Great Western
De stokken dateren van 1966, 1970 en 1985. De wijn kreeg 40 % nieuw hout (60 % Frans en 40 % Amerikaans)
Gesloten qua geur, met vitaal compact fruit, evenwichtig en elegant. Elegante smaakinzet met cassis, bramen en wat inkt. Het fruit en de zuren spelen een hoofdrol in de voortreffelijke ronde smaakbalans. Over 5 jaar drinken.

Lunch
Chris Thomson, de vrouw van Vivian, had voor ons een overheerlijke lunch bereid die aan de grote tafel in de eetkamer werd opgediend. Daarbij schonk Viv de oude wijnen uit de Museum serie, waarvan de verkoop in oktober 2004 in Engeland werd gelanceerd.

Zo proefden we bij
Grote garnalen met petits légumes, knoflook, rauwe venkel, stukje mango en citroen

Great Western Chardonnay 1986, Best’s Great Western
Een op de ‘oude’ manier gemaakte wijn: direct gezwaveld, geen malo, geen opvoeding op de lie en dus ook geen bâtonnage.
Deze bejaarde wijn heeft een diepe gouden kleur. De geur heeft tonen van citrus, boter, vers geroosterd brood en is opvallend fris. De smaak is opvallend vitaal en levendig door de prachtige zuurgraad. Prima lengte, mineraal. Mooie combinatie met het gerecht door de diepgang van de wijn. Maar er is uiteraard sprake van flesverschil (nog geen schroefdop!), want een tweede fles was donkerder, had een meer boterige en vlakke smaak en in de finale meer citrusschil en karamel.

En bij de volgende gerechten

Great Western Cabernet Sauvignon 1991, Best’s Great Western
Voor Best’s was Cabernet Sauvignon een ‘nieuw’ ras. Het werd pas in 1980 aangeplant, op een kleibodem.
Neus van frisse gerijpte cassis. Rijp en vol smaakbeeld met mooie vulling.

Pinot Meunier 1981, Best’s Great Western
Rijpe geur met accenten van wild. De smaakinzet heeft een hoge zuurgraad, cassis en de balans is prima. De wijn is volkomen vitaal en opwekkend.

Bin No. 0 Shiraz 1981, Best’s Great Western
De geur doet denken aan sorbet van cassis en aardbeien. Prachtige rijpe, vlezige smaak van jammy fruit, leer, bont en wild. De wijn wordt steeds mooier in het glas.

Best’s Wines zoekt een importeur

Armstrong Wines
Tijdens de wandeling in de regen door de wijngaard met een bodem van vette klei kregen wij van Tony Royal een uitgebreide toelichting. Dit was de snoeiperiode, maar op deze zondag lag het werk uiteraard stil. In de winter kan het hier 2 tot 3 graden vriezen. Soms valt er hagel, ook wel in de kwetsbare periode, maar nooit sneeuw. Schadelijke vogels zoals kaketoes en papagaaien worden met elektrische draden geëlektrocuteerd, maar ook wel afgeschoten.
In 1989 plantte Tony hier zijn eerste 2 ha Shiraz wijnstokken, nu zijn dat er 6,5. Tony streeft naar intens geconcentreerde wijnen en bereikt dat onder meer door streng te snoeien. Hij gebruikt een oogstmachine die alleen de druiven plukt en niet de stelen, waardoor ontstelen niet meer nodig is. Tijdens de oogst worden op een sorteertafel de druiven geselecteerd.
Voordat de gisting begint krijgen de druiven eerst een koude inweking van enkele dagen, met toevoeging van vrij veel SO2. Daardoor wordt alle kleur al bij voorbaat onttrokken aan de schillen en worden tijdens de gisting zachte tannines geëxtraheerd.
De wijn van Armstrong Vineyards wordt volgens insiders van jaar tot jaar beter, maar dat zou nog sterker het geval zijn als Tony wat eerder zou plukken.

Shiraz Viognier 2003, Armstrong Vineyard
Van 95 % Shiraz en 5 % Viognier. Gerijpt op Franse barriques, waarvan 50 % nieuw en de rest 2e en 3e jaars. Consumentenprijs in Australië AUS$ 32 (€ 20).
Cassisgeur. Ferme smaakstructuur met compact, krachtig kwaliteitsfruit.

Great Western Shiraz 2002, Armstrong Vineyard
Twee tot drie dagen koude inweking gingen aan de gisting vooraf. Gedurende 22 maanden opgevoed op Franse barriques, waarvan 35 % nieuw. Consumentenprijs in Australië AUS$ 50 (€ 31).
Zeer donker van kleur. De complexe, diepe neus biedt zeer compact fruit van grote rijpheid. Erg fraaie smaak, met massieve vulling van complex fruit met uiterst rijpe tannines.

Nog geen importeur

Yarra Valley
Deze streek ligt op een uur rijden van Melbourne. Halverwege de 19e eeuw kende Yarra Valley al een grote bloei. Na een inzinking werden de wijngaarden herplant en rond 1990 was het areaal weer terug op het oude niveau. De streek staat nu bekend om de kwaliteit van Pinot Noir en Chardonnay, maar produceert ook uitstekende Cabernet Sauvignon, Merlot en Shiraz.
Binnen Yarra Valley varieert het landschap in hoogte van 50 tot 400 meter, zodat sprake is van veel verschillende microklimaten. Maar er heerst hier een overwegend koel klimaat, zelfs koeler dan in Bourgogne of Bordeaux. Je vindt hier de steilste hellingen van Australië, samen met Adelaide Hills.
De voornaamste bodemsoorten zijn:
In het noorden van de streek een arme grijze tot grijsbruine bovenlaag van zand, leem en klei, met roodbruine klei in de goed doorlaatbare onderlaag, vaak vermengd met rotsen;
In het zuiden in subzones als Seville en Hoddles Creek zeer diepe vruchtbare bodems van rood vulkanisch gesteente.

Domaine Chandon Australia HYPERLINK “http://www.greenpointwines.com” www.greenpointwines.com
In 1986 startte Moët & Chandon in het hart van Yarra Valley deze vestiging, als onderdeel van de serie Chandon Estates (nu Moët Hennessy Wine Estates) in de ‘Nieuwe Wijnwereld’ (in 1960 in Argentinië, in 1973 in Californië en in 1975 in Brazilië).
Domaine Chandon begon in Yarra Valley met mousserende wijnen (driekwart van de productie), later werd het gamma uitgebreid met stille wijnen, de Green Point lijn. De 44 ha wijngaarden zijn hier – hoe kan het anders – beplant met Chardonnay, Pinot Noir en Pinot Meunier, maar ook met Shiraz.
Daarnaast heeft Domaine Chandon Australia nog 40 ha wijngaarden in de zeer koele, 150 km noordelijker gelegen Stratbogie Ranges. Hier staan Chardonnay, Pinot Noir en Sauvignon Blanc.
En verder is het bedrijf volledig uitgerust voor de ontvangst van druiven uit andere koele wijnstreken als Tasmanië, Coonawarra en de Victorian Alps.

In het in 1990 gebouwde bezoekerscentrum werden wij ontvangen door Sales & Marketing Coördinator Leah Pay, die ons het bedrijf liet zien. Vanuit de grote ontvangstruimte – 105.000 bezoekers per jaar – heb je een adembenemend mooi uitzicht op de omringende wijngaarden. Voor de proeverij schoof Winemaker Matt Steel aan. Van de geproefde wijnen imponeerde mij vooral:

Chandon Brut Rosé Vintage 1999
Van 52 % Pinot Noir, 45 % Chardonnay en 3 % Pinot Meunier. Van de rode druiven werd 7 % als rode wijn gevinifieerd (gekneusd en op de schillen vergist) en bij de assemblage toegevoegd, samen met de Chardonnay van de tweede gisting. Vijf jaar rijping op de lie. Dosage 9 gram/liter.
Zeer fruitige geur van rijpe aardbeien. Halfzoete inzet van de smaak, verrassend lekker en elegant met fijne bitters. Prachtig als aperitief, koud te schenken.

Chandon Sparkling Pinot Shiraz
Van 70 % Pinot Noir en 30 % Shiraz. Geen hout. Flesrijping op de lie gedurende 18 maanden (niet langer, anders verliest de wijn het levendige fruit en de frisheid). Dosage 28 gram/liter.
Geur van zwarte kersen (van de Pinot Noir), drop en kardemom. Fijne kruidige smaak (kruidnagel). Uitstekende wijn met mooi geïntegreerde bitters, niet overdreven. Heerlijk glas, zelf als dit op een iets te warme temperatuur wordt geschonken.

Chandon Cuvée Riche
Van 58 % Pinot Noir en 42 % Chardonnay. Een elegante wijn met rijke stijl is hier het uitgangspunt. Voor de dosage van maar liefst 50 gram/liter werd reservewijn van hoge kwaliteit gebruikt, waarin suiker is opgelost. Deze dosage vond plaats in 2000, maar de wijn werd pas in 2005 gedegorgeerd.
Heel licht zalmroze en goud van kleur. Een prachtige dessertwijn met aroma’s van perzik en abrikoos. Breed en elegant van smaak, met een voorbeeldige balans.

Chardonnay 2003 Yarra Valley, Green Point
Van de wijngaarden rond de Green Point winery in Lower Yarra Valley met alluviale bodems van klei met rotsen en kleisteen. Er werd maar 15 % hout gebruikt (Frans, 2e, 3e en 4e jaars, gedurende 9 maanden) en die wijn kreeg ook malo met bâtonnage. 12,5 % alc.
In de neus een hint van hout, niet meer, met perzik en peer. De smaak is fraai in balans en het mooie fruit van grapefruit, perzik en ananas staat daarbij voorop. Karaktervol en elegant.

Importeur: New World Wineries 043-4512495

Yering Station HYPERLINK “http://www.yering.com” www.yering.com
Dit domaine ligt op enkele kilometers afstand van Domaine Chandon. Brand Manager Penny Agar ontving ons hier. Achter het ultramoderne design gebouw van Yering Station blijkt het oudste wijnbedrijf van Australië te schuilen, daterend van 1837. Men begon hier met veeteelt, maar weldra werden de eerste wijnstokken aangeplant, de blauwe ‘Hamburg’ en de witte ‘Sweetwater’. Een Zwitserse wijnboer fungeerde als leermeester in wijngaard en kelder. De wijnproductie kwam pas echt op gang toen het bedrijf in handen kwam van een andere Zwitserse emigrant, Paul de Castella. Hij gebruikte Franse wijnstokken voor nieuwe aanplant, waarmee de wijngaard in 1860 een omvang van 20 ha bereikte. Rond 1920 raakte de wijnbouw van Victoria in een impasse en werden – net als Yering Station – veel percelen gerooid, om weer plaats te maken voor veeteelt.
Pas in 1988 werd op Yering Station begonnen met nieuwe aanplant. De Reserve wijnen die we nu drinken zijn afkomstig van wijnstokken uit die periode. Toen de familie Rathbone, de huidige eigenares, het bedrijf in 1996 kocht, begon het bedrijf aan haar echte bloeiperiode. Wijngaarden werden uitgebreid tot ruim 100 ha en de nieuwe winery, ontworpen door een befaamde architect, werd voltooid.
Er kwam een samenwerkingsverband met het Champagnehuis Devaux tot stand en recentelijk werden de bedrijven Mount Langi Ghiran HYPERLINK “http://www.langi.com.au” www.langi.com.au in Great Western en Parker Coonawarra Estate overgenomen.
Van de witte druivenrassen op Yering Station is Chardonnay de meest aangeplante, gevolgd door Sauvignon Blanc, Sémillon, Marsanne en Viognier. Bij de rode rassen is het in de eerste plaats Cabernet Sauvignon, Pinot Noir en Shiraz, met in mindere mate Merlot, Malbec en Cabernet Franc.
Voor rijping van de wijnen wordt onder meer gebruik gemaakt van – uitsluitend Franse – barriques.

Penny Agar zette ons een uitgebreide serie wijnen voor, met als uitschieters:

Riesling 2004, Mount Langi Ghiran
Uit de Grampians en Henty, twee van de koudste wijnregio’s van Australië.
Medicinale geur, mineraal en bloemig, met fruit van limoen en appel, nog war gesloten. Intens van smaak met minerale kracht, elegantie en vooral prachtige zuren die het rijpe fruit levendig houden.

Pinot Noir 2003, Yering Station
Kersengeur met verse pruimen en rabarber, boeiend en expressief. Ook in de smaak pittige kersen met goed concentraat. Uitstekende elegante wijn.

Shiraz Viognier 2003, Yering Station
Deze wijn wordt sinds 4 jaar gemaakt. De 95 % Shiraz – van 5 jaar oude stokken – vergist op de schillen en de 5 % Viognier wordt voor de gisting geperst. Na de gisting worden beide geblend en rijpen ze samen verder gedurende 12 maanden op Franse barriques, waarvan 40 % nieuw en de rest 1e, 2e en 3e jaars.
Prima kleur, meer dan gemiddeld. Intense geur van vrij diep fruit. Elegante smaak met kwaliteitsfruit. Fris accent van de Viognier, met tropisch en bloemig karakter. Fijne afronding in de finale.

Billi Billi 2002, Mount Langi Ghiran
Blend van Shiraz en Cabernet Sauvignon, jonge stokken. Een jaar opgevoed op 50 % Frans en 50 % Amerikaans eiken, voornamelijk gebruikte vaten.
Zoetige zwoele neus met leer en cassis. Pittige frisse smaakinzet van jong cassis fruit. Kruidig en brutaal, met veel fruit en zwarte peper.

Cliff Edge 2001, Mount Langi Ghiran
Dit is een gedeclasseerde Langi Shiraz, van jonge stokken. De druiven komen van een vulkanische granietbodem op 150 m hoogte, waarboven zich 600 meter hoge rotsen verheffen. Deze vormen een soort tunnel, zodat koude winden door de kloof waaien. Een jaar rijping op Amerikaans eiken, circa 40 % nieuw.
De geur is dieper dan bij de Billi Billi, met meer fruit, zwoeler. Pruimen, zwarte peper en vanille. Hoge zuurgraad in de aanzet, met in de balans van het midden ook iets volatile. Mist nog wat complexiteit om echt groots te zijn.

Langi Shiraz 2000, Mount Langi Ghiran
Wordt in minder goede jaren – zoals 2001 en 2002 – niet uitgebracht. Deze wijn kreeg 15 maanden houtrijping, waarvan 38 % Frans en 62 % Amerikaans, met wat meer nieuwe vaten dan bij Cliff Edge.
Prachtig geconcentreerde, zwoele geur met diepe tonen van leer, tabak en animal. Complexe smaak, elegant en sappig, excellente balans. Mist wat lengte maar is verder erg goed.

Lunch
In het enorme restaurant, onderdeel van de Cellar Door, kon uit een kaart met uiterst originele gerechten een keuze worden gemaakt. Ik koos voor

Pan-fried barramundi fillet with pea and herb crush, crispy prosciutto and horseradish essence

En genoot daarbij van

Chardonnay 2004, Yering Station
Vergist met 25 % autochtone gisten, met 11 maanden rijping op de lie met bâtonnage in – een kwart nieuwe – vaten.
De citrustonen en het nootachtige gingen mooi samen met de op de huid gebakken vis.

Currant and thyme glazed kangaroo porterhouse with pepper tuile and confit Kipfler potatoes

Met daarbij 5 wijnen:

Cabernet Sauvignon Merlot 1999, Mount Langi Ghiran
Een subliem jaar voor Cabernet (70%) en Merlot (30 %). Rijping gedurende 26 maanden op 70 % Frans en 30 % Amerikaans hout, alles nieuw.
Zeer elegante neus met mint, leer en gigantisch veel cassis. Stevig en afgerond in de smaak, met soepelheid en body maar vooral elegantie in de fraaie balans. De lengte is voorbeeldig. Uitmuntende, fluwelen combinatie bij de kangoeroe.

Terra Rossa Merlot 2001, Parker Coonawarra Estate
Van 85 % Merlot en 15 % Cabernet Sauvignon, apart vergist in open gistkuipen.
Prachtige geur met complexiteit en zowel dierlijke als frisse tonen. Veel geconcentreerder en krachtiger dan de vorige, maar wat minder verfijnd en complex. Qua tannines te jong om bij het gerecht.

Shiraz Viognier Reserve 2003, Yering Station
Van 95 % Shiraz en 5 % Viognier, uit de Carrs Vineyard van midden jaren 80 in Upper Yarra. Rijping 18 maanden op 100 % nieuwe Franse barriques. De Reserve wijnen worden uitsluitend onder dit etiket gebotteld als ze uitzonderlijk geslaagd zijn. 2003 was in Yarra Valley een uitgelezen oogstjaar. Deze wijn won 15 medailles op concoursen, waarvan er 9 op de fles geplakt waren. Cellar Door prijs AUS$ 58.
Zeer diepe geur, zeer complex donker fruit met bloemen, peper en specerijen, prachtig ondersteund door het mooist denkbare hout. Zeer compleet in de smaak, laat werkelijk niets te wensen over voor wat betreft balans, complexiteit en klasse. Massief fruit is ideaal met hout verweven. Zeer zachte, eindeloze finale. De mooiste wijn tot nu toe op deze reis.

Terra Rossa First Growth 2001, Parker Coonawarra Estate
Van 80 % Cabernet Sauvignon en 20 % Merlot, 15 jaar oude stokken. Cellar Door prijs AUS$ 70.
De neus is enigszins gesloten en biedt veel finesse. Naast krachtig cassis fruit iets metaligs, drop en ceder. Het smaakbeeld komt erg jong over en doet denken aan Moulis of Margaux. Krachtig compact zwart fruit. Erg veel finesse, krachtige tannines en veel lengte. Zeer veel belovende, complexe wijn.

Terra Rossa Cabernet Sauvignon 2002, Parker Coonawarra Estate
Zeer laag rendement, in dit jaar slechts een derde van het normale. Rijping gedurende 20 maanden op voornamelijk nieuwe Franse vaten.
Zwoele, zoetige geur met naast donker fruit ook olijven en zilte tonen. Zachte smaak met – na de vorige wijnen – wat minder concentratie. Wel veel fruit en een flinke zuurgraad. Ook wat animal. Goed glas met een gespierde stijl die doet denken aan Pauillac.

Importeur van Yering Station, Mount Langi Ghiran en Parker Coonawarra Estate: Vinites 023-5539090

De Bortoli Wines HYPERLINK “http://www.debortoli.com.au” www.debortoli.com.au
Ook dit is een van de oudste familiebedrijven in de wijnwereld van Australië. Het werd opgericht in 1928. De Bortoli bezit wijngaarden in HYPERLINK “http://www.debortoli.com.au/123.0.html” Riverina, HYPERLINK “http://www.debortoli.com.au/123.0.html” HYPERLINK “http://www.debortoli.com.au/132.0.html” Hunter Valley, HYPERLINK “http://www.debortoli.com.au/128.0.html” Yarra Valley (180 ha) en HYPERLINK “http://www.debortoli.com.au/116.0.html” King Valley en geniet sinds begin jaren 80 internationale faam met de dessertwijn Noble One Botrytis Sémillon. Maar dat De Bortoli superieure rode en droge witte wijnen produceert is onvoldoende bekend.
Het bedrijf werd tot grote bloei gebracht door de overleden Deen De Bortoli, de zoon van de oprichters Vittorio en Giuseppina. De dagelijkse leiding berust nu bij de derde generatie, Darren De Bortoli en zijn zwager Steve Webber, beiden manager en wijnmaker. Steve Webber ontving ons op de Yarra Valley winery. Hij is verder belast met die in King Valley en Hunter Valley.

Evenwicht van de bodem
De Bortoli streeft naar de productie van wijnen die herkenbaar zijn qua herkomstgebied. Alleen van een evenwichtige bodem komen goede druiven. Dat is het geval als de bodem de juiste structuur bezit voor een optimale vochthuishouding en de wortels alle kans hebben om de benodigde voedingsstoffen uit de bodem te halen. Op die manier kan de plant zelf bescherming tegen ziektes opbouwen. De Bortoli streeft naar een ideale samenstelling van de bodem, met 68 % calcium, 12 % magnesium, 12 % waterstof, 5 % kalium, 1 % natrium en 2 % andere elementen. Kunstmest wordt zo min mogelijk gebruikt. Er wordt bij de Bortoli pas geoogst als het evenwicht tussen aroma’s, suiker en zuurgraad optimaal is.

Na een rondleiding in de wijngaarden liet Stephan Webber ons in zijn laboratorium een serie wijnen proeven, waarvan hier de meest opmerkelijke.

Gulf Station Pinot Noir Rosé 2005, De Bortoli
Dat kom je niet zo vaak tegen, een rosé van Pinot Noir druiven. De handmatig geplukte druiven komen van eigen wijngaarden en de hele trossen worden geperst. Na een nacht rusten wordt het sap gedurende 4 weken met autochtone gisten op gebruikte Franse barriques vergist. De tweede gisting verloopt op natuurlijke wijze, dus het ene vat wel en het andere niet.
Mooi fruit in de geur, maar vooral in de smaak, met rozenbottel en – ondanks het feit dat de wijn beendroog is – een indruk van zoet. Elegant en kruidig met fraaie vulling. Qua stijl en klasse doet dit denken aan Bandol rosé.

De Bortoli ‘Reserve Release’ Yarra Valley Chardonnay 2003
Van de 3,3 ha grote ‘Old Block’ wijngaard, handmatig geplukt. Volledig met autochtone gisten vergist op Franse barriques, waarvan 5 % nieuw. Tijdens de nagisting volgt elke 2 weken bâtonnage en bijvullen van de vaten. 13,5 % alc.
In de neus elegante maar vrij diepe citrus en mineralen. Het smaakbeeld is moeilijk te identificeren als Australisch en doet veel eerder denken aan Pouilly-Fuissé. Een uitstekende wijn met balans en lengte, zonder de minste houtdominantie.

De Bortoli ‘Reserve Release’ Yarra Valley Chardonnay 2004
Zie beschrijving hierboven. 2004 had een koeler en langer groeiseizoen dan 2003 en de druiven werden iets eerder geplukt. In dit geval geen nieuw hout, maar 50 % tweedejaars, 30 % derdejaars en 20 % vierdejaars, alle Frans. 12,5 % alc.
Fantastische geur met een superieure concentratie. Mede door de rijping op de fijne lie is een indrukwekkende complexiteit ontstaan met een formidabele bundeling van aroma’s en kolossale lengte. Deze grote wijn heeft zeker het niveau van een Puligny Premier Cru.

De Bortoli ‘Reserve Release’ Yarra Valley Pinot Noir 2003
De klonen voor deze Pinot Noir zijn MV4 en MV5, ze werden geplant in 1971 en 1981. Uiteraard werden de druiven met de hand geplukt, tussen 06.30 en 12.00 uur. Bij aankomst volgde selectie op een sorteertafel, volledige ontsteling en vergisting bij circa 33º C gedurende 16 dagen in open gistkuipen met autochtone gisten. De hoed werd daarbij regelmatig met voeten ondergedompeld. In plaats van te pompen gebruikte men zwaartekracht voor het transport van de wijn naar de – Franse – barriques, waarvan 45 % nieuwe. Ongefilterd, 13,5 % alc.
Ongelooflijk rijpe Pinot neus, zacht en fijn, complex en aards (mest). Fraaie complexe smaak van gekonfijte kersen met zilte kracht. De verdraaid mooie tannines geven een fluwelen mondgevoel en de verfijning zet zich langdurig voort.

De Bortoli Yarra Valley Pinot Noir Estate Grown 2004
De druiven – MV6 kloon – werden 1987 geplant in de Dixons Creek wijngaard. De verdere details zijn gelijk aan die van de vorige Pinot Noir.
De geur is kruidiger dan van de vorige wijn, krachtig en jong, met kersen en frambozen. In de mond zeer fris fruit met een wat hogere zuurgraad maar nog steeds veel typiciteit. Heeft zeker tien jaar voor de boeg.

De Bortoli ‘Reserve Release’ Yarra Valley Syrah 2004
Voor deze wijn werd 98 % Shiraz uit de Old Hill wijngaard gebruikt (geplant in 1971), van een oude Shiraz kloon van McWilliam’s uit Griffith, en werd 2 % Viognier druiven toegevoegd. Ook hier is sprake van handmatige pluk en sortering bij binnenkomst. In open gistkuipen werden 30 % hele trossen en 70 % ontsteelde druiven gedurende 16 dagen vergist met autochtone gisten. Tien maanden rijping op nieuwe en gebruikte vaten van 300 en 500 liter. 14 % alc. Dit is de meest geslaagde Syrah die De Bortoli ooit maakte.
De aardse geur vertoont complex en zeer diep fruit van zwarte kersen, met wat kool, paprika en witte peper. Uiterst sappige smaak met zijdezachte tannines. Fantastische wijn, uitsluitend superlatieven zijn hier van toepassing.

Syrah
Steve Webber vertelt ons dat hij absoluut niet geassocieerd wil worden met Barossa Valley, vandaar de schrijfwijze Syrah. Volgens hem wordt Barossa Valley gedomineerd door grote producenten die niets snappen van de streek. Zo vindt hij dat BRL Hardy in Barossa supersimpele, waardeloze wijnen maakt. Zo zijn ze van plan om 1.000 ha aan te planten voor goedkope Viognier, bestemd voor Groot Brittannië. Webber is van mening dat een goede Australische wijn AUS$ 25 to 40 moet kosten (consument). Hij wil graag dat er meer heerlijke wijnen komen voor lagere prijzen. De productiekosten zijn immers laag. Hij wil binnen 2 jaar een topwijn produceren die de consument AUS$ 20 gaat kosten.

Importeur: DGS Wijnkopers BV 0180-635135

King Valley
Deze wijnstreek ligt op 230 km ten noordoosten van Melbourne, reden waarom wij per trein naar dit gebied reisden en die dag slechts een producent konden bezoeken.
De streek werd genoemd naar de King River en is dankzij een grote diversiteit sterk in ontwikkeling als wijngebied. De hoogte varieert er van 155 tot 870 meter boven de zeespiegel en de jaarlijkse neerslag bedraagt 670 tot 1400 mm. In het noorden van King Valley ligt de subregio van Milawa, de eindbestemming van onze dagtocht. De grond is er vruchtbaar en in staat tot overvloedige productie. Veel grote wijnbedrijven in Victoria en New South Wales halen hier hun druiven.

Brown Brothers HYPERLINK “http://www.brownbrothers.com.au” www.brownbrothers.com.au
De geschiedenis van dit bedrijf begon in 1885 met de aanplant van 4 ha wijngaarden in Milawa in de vlakte van Oxley door John Francis Brown. Hij was ambitieus, had geen verstand van wijnmaken en vroeg anderen om advies. Hij noemde het bedrijf Brown Brothers in de hoop dat zijn drie broers mee zouden doen, maar dat ging niet door. Vanaf 1896 werd de streek getroffen door Phylloxera en moesten de wijngaarden opnieuw beplant worden met resistente planten op Amerikaanse onderstokken. Velen gaven de wijnbouw op, maar Brown ging door en kocht vaten en uitrusting bij hen op. Naast een winery bouwde hij een kleine distilleerderij en kon daardoor versterkte wijnen van het Port en Sherry type produceren, een lucratieve bezigheid die zich tot de dag van vandaag heeft